SEO là gì? Cách Google xếp hạng và SEO khác quảng cáo thế nào

Chủ doanh nghiệp thường nghe “làm SEO” như một dịch vụ kỹ thuật bí ẩn, trong khi bản chất của nó khá dễ hiểu. Bài này giải thích SEO là gì, Google xếp hạng trang web ra sao và SEO khác quảng cáo ở điểm nào.

SEO là gì, nói ngắn gọn?

Tài liệu hướng dẫn SEO cơ bản của Google mô tả SEO là giúp công cụ tìm kiếm hiểu nội dung của bạn và giúp người dùng tìm thấy website. Định nghĩa này quan trọng vì nó loại bỏ hai hiểu lầm phổ biến: SEO không phải là “lừa” thuật toán, và SEO không phải việc chỉ dành cho Google mà quên người đọc.

Trên trang kết quả, có hai nhóm vị trí: kết quả có nhãn “Được tài trợ” là quảng cáo, phần còn lại là kết quả tự nhiên (organic). SEO chỉ tác động đến nhóm thứ hai. Google nói rõ họ không nhận tiền để thu thập website thường xuyên hơn hay xếp hạng cao hơn, nên không có “gói ưu tiên” nào mua được vị trí tự nhiên.

Với một doanh nghiệp vừa và nhỏ, SEO trong thực tế là trả lời được câu hỏi: khi khách gõ tên dịch vụ của tôi kèm khu vực, hoặc gõ một câu hỏi liên quan, website của tôi có xuất hiện không, và trang xuất hiện có đủ thông tin để họ liên hệ không.

Google tìm và xếp hạng một trang web như thế nào?

Google mô tả quá trình tìm kiếm gồm ba giai đoạn. Hiểu ba giai đoạn này giúp bạn biết vấn đề của website nằm ở đâu, thay vì đoán mò.

Ở bước cuối, Google dùng hàng trăm yếu tố, trong đó có vị trí, ngôn ngữ và thiết bị của người tìm. Vì thế cùng một từ khóa, người ở Hà Nội và người ở TP.HCM có thể thấy kết quả khác nhau. Google cũng nói rõ không bảo đảm sẽ thu thập, lập chỉ mục hay hiển thị một trang nào, kể cả khi trang đó làm đúng mọi hướng dẫn.

Các hệ thống xếp hạng được Google công khai gồm hệ thống hiểu ngôn ngữ (BERT, MUM, neural matching), hệ thống phân tích liên kết và PageRank, hệ thống ưu tiên nội dung gốc, hệ thống độ mới cho truy vấn cần thông tin mới, và các hệ thống phát hiện spam như SpamBrain. Những cái tên cũ như Panda hay Penguin hay xuất hiện trong bài viết về SEO thực ra đã được Google ghi là hệ thống “lịch sử”, đã nhập vào hệ thống lõi. Hệ thống nội dung hữu ích cũng trở thành một phần của hệ thống xếp hạng lõi từ tháng 3/2024.

SEO gồm những phần việc nào?

Có nhiều cách chia, nhưng với website doanh nghiệp, chia theo câu hỏi sau là dễ quản lý nhất:

• Kỹ thuật (technical SEO): Google có đọc được và lập chỉ mục đúng các trang quan trọng không? Gồm robots.txt, sitemap, thẻ canonical, chuyển hướng, tốc độ và hiển thị trên điện thoại.
• Nội dung và onpage: mỗi nhu cầu tìm kiếm có một trang trả lời rõ ràng không? Gồm nghiên cứu từ khóa, tiêu đề, heading, đoạn mở đầu, bảng giá, câu hỏi thường gặp.
• Cấu trúc và liên kết nội bộ: trang quan trọng có nhận liên kết từ menu và bài viết liên quan không? Chi tiết ở bài internal link là gì và cách xây liên kết nội bộ.
• Uy tín bên ngoài (offpage): website khác, báo chí, hiệp hội, hồ sơ Google Business Profile có nhắc và liên kết tới bạn không?
• Đo lường: Search Console cho biết lượt hiển thị và lượt nhấp; Google Analytics 4 cho biết khách làm gì sau khi vào website.

Nền kỹ thuật nên đúng từ lúc dựng website. Nếu bạn sắp làm mới, xem các hạng mục kiểm tra được ở trang thiết kế website chuẩn SEO. Nếu muốn tự triển khai, bài hướng dẫn tự làm SEO cho website doanh nghiệp đi qua từng bước.

SEO khác quảng cáo Google Ads ở điểm nào?

Cả hai cùng xuất hiện trên trang kết quả tìm kiếm, nhưng cách vận hành khác hẳn. Bảng dưới không có con số tỷ lệ nhấp chung, vì tỷ lệ này thay đổi theo ngành, theo loại truy vấn và theo việc trang kết quả có AI Overviews hay không.

Hai kênh không loại trừ nhau. Một cách làm hợp lý cho doanh nghiệp nhỏ: chạy quảng cáo cho vài từ khóa thương mại, xem từ khóa nào thật sự ra cuộc gọi, rồi dùng chính danh sách đó để ưu tiên viết nội dung SEO.

SEO thay đổi thế nào khi Google có AI Overviews?

AI Overviews là phần tóm tắt do AI tạo ở đầu một số trang kết quả, kèm liên kết tới các trang nguồn. AI Mode là chế độ hỏi đáp sâu hơn. Theo tài liệu của Google Search Central, để được dùng làm liên kết hỗ trợ trong hai tính năng này, trang chỉ cần được lập chỉ mục và đủ điều kiện hiển thị đoạn trích. Google cũng nói không có yêu cầu bổ sung, không cần dữ liệu cấu trúc đặc biệt và không cần tạo tệp văn bản riêng cho AI. Những việc website doanh nghiệp dịch vụ nên chuẩn bị khi khách hỏi theo kiểu hội thoại có trong bài Google AI Mode là gì.

Điều đó có nghĩa là SEO nền tảng vẫn là điều kiện đầu vào. Thay đổi đáng kể nằm ở cách viết: các tính năng này tách câu hỏi thành nhiều truy vấn con, nên trang nào trả lời thẳng, có số liệu cụ thể, có bảng so sánh rõ ràng thì dễ được trích. Trang dài nhưng vòng vo thì khó được chọn. Lượt truy cập từ AI Overviews và AI Mode được tính chung trong báo cáo Hiệu suất của Search Console, loại tìm kiếm “Web”, chưa tách riêng. Phần khác biệt giữa tối ưu cho câu trả lời AI và SEO truyền thống được phân tích ở bài GEO là gì và khác SEO ở đâu.

Với ChatGPT, công cụ tìm kiếm của OpenAI dùng trình thu thập riêng tên OAI-SearchBot. Website chặn bot này trong robots.txt sẽ không được trích trong câu trả lời tìm kiếm của ChatGPT. Đây là điểm nên kiểm tra nếu website từng cài plugin chặn bot hàng loạt.

Những hiểu lầm khiến doanh nghiệp làm SEO sai hướng

• “Bài càng dài càng tốt.” Google ghi rõ độ dài nội dung tự thân không quan trọng với xếp hạng và họ không có số từ ưu tiên.
• “Cứ lặp từ khóa nhiều lần.” Nhồi từ khóa nằm trong chính sách spam của Google. Thẻ meta keywords cũng không được Google Search sử dụng.
• “E-E-A-T là một yếu tố xếp hạng cần đạt điểm.” Google trả lời thẳng là không. E-E-A-T (kinh nghiệm, chuyên môn, thẩm quyền, độ tin cậy) là khung để tự đánh giá nội dung, không phải điểm số.
• “Mua thật nhiều backlink là lên.” Mua bán liên kết để thao túng xếp hạng là vi phạm chính sách về liên kết spam.
• “Có đơn vị cam kết Top 1.” Google viết rằng không ai bảo đảm được vị trí số một trên Google và khuyên cảnh giác với ai hứa điều đó.

Doanh nghiệp nhỏ có cần SEO không, và bắt đầu từ đâu?

Cần, nếu khách hàng của bạn có thói quen tìm trên Google trước khi mua: dịch vụ sửa chữa, tư vấn, đào tạo, sản phẩm có giá trị trung bình trở lên. Ít cần hơn nếu bạn bán chủ yếu qua quan hệ, đấu thầu hoặc một kênh khác chiếm gần hết doanh thu.

Thứ tự bắt đầu hợp lý: xác minh Search Console, kiểm tra các trang chính đã được lập chỉ mục, làm một trang riêng cho từng dịch vụ chính, rồi mới đến viết blog. Về thời gian, đọc thêm SEO mất bao lâu để lên top; về ngân sách, đọc chi phí SEO website gồm những khoản nào. Khi không có người làm, dịch vụ SEO website của Marketing SEO Top bắt đầu bằng audit hiện trạng rồi mới báo giá.

Câu hỏi thường gặp