Hầu hết website “làm xong mà không dùng được” không hỏng ở khâu lập trình, mà ở một bước bị bỏ qua từ trước đó: chưa chốt mục tiêu, chưa có sơ đồ trang, chưa kiểm thử trước khi chạy. Cách dễ nhất để kiểm soát là biết mỗi bước phải cho ra thứ gì.
Quy trình thiết kế website gồm 7 bước: chốt mục tiêu, lập sơ đồ trang và nội dung, dựng bố cục khung, thiết kế giao diện, lập trình và nhập nội dung, kiểm thử trước khi chạy, bàn giao và theo dõi sau ra mắt. Mỗi bước có một đầu ra cụ thể để duyệt. Bỏ bước nào, lỗi của bước đó sẽ xuất hiện ở các bước sau và tốn chi phí sửa gấp nhiều lần.
Bảy bước và đầu ra cần duyệt
| Bước | Đầu ra cần có | Ai duyệt phía doanh nghiệp |
|---|---|---|
| 1. Chốt mục tiêu | Bản tóm tắt: website để làm gì, khách là ai, hành động chính mong muốn (gọi, nhắn Zalo, gửi form, đặt hàng) | Chủ doanh nghiệp |
| 2. Sơ đồ trang và nội dung | Danh sách trang, cấu trúc menu, đường dẫn, từ khóa chính cho từng trang, ai chuẩn bị nội dung trang nào | Chủ doanh nghiệp, người phụ trách marketing |
| 3. Bố cục khung (wireframe) | Khung trang chủ và một trang mẫu mỗi loại: thứ tự khối nội dung, vị trí nút, form | Người phụ trách bán hàng |
| 4. Thiết kế giao diện | Bản thiết kế màu sắc, chữ, hình ảnh theo nhận diện, trên máy tính và điện thoại | Một người duyệt cuối duy nhất |
| 5. Lập trình, nhập nội dung | Website chạy trên tên miền tạm, có nội dung thật | Người phụ trách nội dung |
| 6. Kiểm thử | Danh sách kiểm tra đã đánh dấu: hiển thị, form, tốc độ, SEO kỹ thuật, pháp lý | Hai bên cùng kiểm |
| 7. Bàn giao, sau ra mắt | Tài khoản quản trị, hướng dẫn sử dụng, bản sao lưu, Search Console và Analytics đã gắn | Chủ doanh nghiệp nhận và giữ |
Website nhỏ như landing page có thể gộp bước 3 và 4, nhưng không nên bỏ bước 1, 2 và 6. Phần chuẩn bị tài liệu từ phía doanh nghiệp có trong bài chuẩn bị gì trước khi thuê thiết kế website; phần hợp đồng và điều khoản có trong bài quy trình thuê thiết kế website.
Bỏ bước 1 và 2: website đẹp nhưng không ai liên hệ
Đây là lỗi tốn kém nhất vì phát hiện muộn nhất, thường là vài tháng sau khi website chạy.
- Không có hành động chính. Trang chủ kể về công ty nhưng không có nút gọi, nhắn Zalo hay form ở vị trí dễ thấy trên điện thoại.
- Một trang gánh mọi dịch vụ. Không có trang riêng cho từng dịch vụ hay nhóm sản phẩm, nên không trang nào đủ nội dung để lên Google với từ khóa cụ thể.
- Menu theo cách công ty tự gọi, không theo cách khách tìm. Khách tìm “sửa máy lạnh”, menu ghi “Giải pháp nhiệt lạnh”.
- Đường dẫn đổi sau khi đã chạy vì không chốt từ đầu, làm mất các trang đã được lập chỉ mục.
Danh sách trang tối thiểu theo từng loại hình kinh doanh có trong bài cấu trúc website chuẩn SEO theo ngành.
Bỏ bước 3 và 4: sửa giao diện không có điểm dừng
- Duyệt thẳng trên website đã dựng. Mỗi lần đổi thứ tự khối hay màu sắc là phải sửa code, dự án kéo dài và phát sinh chi phí.
- Nhiều người duyệt, mỗi người một ý. Bản thiết kế đổi qua lại vì không có người duyệt cuối.
- Chỉ duyệt bản máy tính. Phần lớn khách xem trên điện thoại, nơi bố cục, cỡ chữ và vị trí nút khác hẳn.
- Thiết kế với nội dung giả. Khối trông đẹp với hai dòng chữ mẫu bị vỡ khi đưa nội dung thật dài gấp ba vào.
Bỏ bước 6: lỗi lộ ra khi khách đã vào
Kiểm thử thường bị cắt khi dự án trễ hạn. Đây là danh sách tối thiểu trước khi mở website:
- Hiển thị đúng trên điện thoại, máy tính bảng, máy tính và vài trình duyệt phổ biến.
- Gửi thử từng form, kiểm tra email nhận có tới không và không vào hộp thư rác; bấm thử nút gọi, Zalo.
- Đã tắt chế độ chặn công cụ tìm kiếm của WordPress (tùy chọn hay bị quên sau giai đoạn làm trên tên miền tạm).
- Có sitemap, tiêu đề và mô tả cho từng trang, ảnh đã nén; chỉ số tốc độ đo trên điện thoại ở mức chấp nhận được. Cách đọc chỉ số có trong bài Core Web Vitals là gì.
- Nếu thay website cũ: đã chuyển hướng 301 từ đường dẫn cũ sang đường dẫn mới tương ứng.
- Có trang chính sách, thông tin doanh nghiệp; website bán hàng đã lên kế hoạch thông báo với Bộ Công Thương.
- HTTPS hoạt động, không còn cảnh báo nội dung hỗn hợp.
Bộ tiêu chí đầy đủ hơn để tự chấm website sau khi làm xong có trong bài tiêu chuẩn website chuyên nghiệp.
Bỏ bước 7: website không còn là tài sản của bạn
- Không nhận tài khoản quản trị cao nhất, chỉ có tài khoản biên tập.
- Tên miền, hosting đứng tên bên làm web. Khi đổi đối tác, việc lấy lại mất nhiều thời gian.
- Không có hướng dẫn nên nhân viên không tự sửa nội dung, mọi thay đổi nhỏ đều phải nhờ.
- Không có bản sao lưu bàn giao và không ai phụ trách cập nhật sau ra mắt, website cũ dần và dễ bị tấn công. Xem bài cách bảo mật website tránh bị hack.
Dấu hiệu bên làm web đang bỏ bước
Doanh nghiệp không cần hiểu kỹ thuật để nhận ra quy trình đang bị cắt ngắn. Hỏi lại khi thấy:
- Chưa hỏi website để làm gì, khách là ai mà đã gửi ngay mẫu giao diện.
- Không có danh sách trang và đường dẫn dự kiến; số trang chỉ được nói chung chung “khoảng 5–7 trang”.
- Không có bản thiết kế hoặc bản xem trên tên miền tạm để duyệt trước khi lên tên miền chính.
- Không có buổi hay danh sách kiểm thử; website được báo “xong” ngay khi giao diện hiển thị.
- Bàn giao chỉ gồm link đăng nhập, không có tài khoản quản trị cao nhất, không có hướng dẫn, không nói gì về sao lưu.
- Website cũ được thay mà không ai hỏi về đường dẫn cũ đang có khách từ Google.
Mỗi dấu hiệu trên không có nghĩa là bên làm web kém, nhưng là điểm cần làm rõ trước khi trả các đợt thanh toán tiếp theo. Cách hay nhất là gắn mỗi đợt thanh toán với một đầu ra đã duyệt: sơ đồ trang, bản thiết kế, website trên tên miền tạm, biên bản bàn giao.
Quy trình có làm dự án lâu hơn không?
Thêm vài lần duyệt ở đầu dự án, nhưng thường rút ngắn tổng thời gian vì giảm số vòng sửa ở cuối. Sửa một dòng trong sơ đồ trang mất vài phút; sửa cùng điều đó khi website đã dựng xong có thể mất cả ngày, còn sửa sau khi website đã được Google lập chỉ mục thì kéo theo chuyển hướng và mất thứ hạng tạm thời. Các yếu tố khác ảnh hưởng tiến độ có trong bài thiết kế website mất bao lâu.
Quy trình tại Marketing SEO Top áp dụng thế nào?
Website được dựng trên WordPress với theme Flatsome và UX Builder để khách tự cập nhật nội dung; nếu khách không mua giấy phép Flatsome, website được viết theme riêng. Với khách cần làm nhanh, có thể bắt đầu từ mẫu website bán sẵn rồi chỉnh theo yêu cầu, khi đó bước 3 và 4 rút gọn thành chọn mẫu và chỉnh nhận diện. Khi bàn giao, khách nhận tài khoản quản trị; tên miền và hosting đứng tên khách. Bảng giá từ landing page 1,5 triệu đến website doanh nghiệp 5,5 triệu có trong trang báo giá thiết kế website; các hạng mục SEO kỹ thuật kiểm tra được khi bàn giao có ở trang thiết kế website chuẩn SEO.
Câu hỏi thường gặp
Có nên duyệt thiết kế bằng ảnh thay vì xem website chạy thật không?
Nên duyệt bố cục và giao diện bằng bản thiết kế trước, vì sửa ở bước này rẻ nhất. Sau khi dựng, vẫn cần xem lại trên website chạy thật, đặc biệt trên điện thoại, vì hiệu ứng, tốc độ và nội dung thật có thể khác bản thiết kế.
Ai nên viết nội dung cho website: doanh nghiệp hay bên thiết kế?
Thông tin chuyên môn, giá, chính sách nên do doanh nghiệp cung cấp vì chỉ doanh nghiệp nắm chính xác. Bên thiết kế hoặc người viết nội dung có thể biên tập lại cho dễ đọc và chuẩn SEO. Cần chốt việc này ở bước 2 để không bị chờ nội dung khi website đã dựng xong.
Website làm lại từ website cũ có cần đủ 7 bước không?
Cần, và thêm một việc: lập danh sách đường dẫn cũ đang có lượt truy cập hoặc thứ hạng để chuyển hướng 301 đúng. Bỏ bước này là nguyên nhân phổ biến khiến website mới đẹp hơn nhưng lượng khách từ Google giảm.
Sau khi website chạy, bao lâu nên xem lại cấu trúc và nội dung?
Nên xem số liệu Search Console và Analytics sau vài tháng đầu để biết trang nào có người vào nhưng không liên hệ, từ khóa nào đang hiện mà chưa có trang phù hợp. Sau đó rà định kỳ, thường theo quý, thay vì đợi vài năm mới làm lại toàn bộ.
Cần người làm giúp phần này?
Mô tả ngắn nhu cầu hoặc gửi link website. Chúng tôi phản hồi bằng đánh giá cụ thể trước khi báo giá.
