Tên miền quốc tế là gì? Thủ tục thông báo, vòng đời và cách quản lý

Tên miền .com, .net hay .shop đăng ký trong vài phút, nhưng doanh nghiệp ở Việt Nam dùng chúng cho website còn có một thủ tục mà nhiều người không biết. Bài này giải thích tên miền quốc tế là gì, ai quản lý, vòng đời ra sao và cần làm gì để giữ nó an toàn.

Tên miền quốc tế gồm những loại nào?

Trong thực tế ở Việt Nam, “tên miền quốc tế” dùng để chỉ mọi tên miền không phải .vn. Chúng chia thành ba nhóm:

Google xử lý các đuôi chung thế hệ mới giống như .com, không ưu tiên hay hạ thấp đuôi nào. Ảnh hưởng thật của đuôi tên miền nằm ở chỗ khách có quen, có nhớ và có tin hay không. Cách chọn giữa .vn, .com.vn và .com được phân tích ở bài cách chọn tên miền cho doanh nghiệp.

Ai quản lý tên miền quốc tế và bạn thực sự mua từ ai?

Hiểu chuỗi quản lý giúp bạn biết ai có quyền với tên miền của mình khi có tranh chấp hoặc khi nhà cung cấp ngừng hoạt động.

1. ICANN điều phối hệ thống tên miền toàn cầu, đặt chính sách chung cho các đuôi tên miền chung.

2. Nhà quản lý đuôi (registry) vận hành từng đuôi, ví dụ một đơn vị quản lý .com, đơn vị khác quản lý .org.

3. Nhà đăng ký (registrar) được ICANN công nhận, trực tiếp đăng ký tên miền với nhà quản lý đuôi.

4. Đại lý: nhiều công ty tên miền, hosting trong nước bán tên miền quốc tế thông qua một nhà đăng ký.

Mua qua đại lý không có gì sai. Điều cần chắc là thông tin chủ thể (registrant) là bạn hoặc doanh nghiệp bạn, email quản lý là email bạn kiểm soát, và bạn lấy được mã chuyển tên miền khi muốn đổi nhà cung cấp.

Dùng tên miền quốc tế ở Việt Nam phải làm thủ tục gì?

Khi đăng ký, tên miền quốc tế không cần nộp giấy tờ như .vn. Nhưng sau khi dùng làm website, có một bước bắt buộc: thông báo sử dụng tên miền quốc tế tại thongbaotenmien.vn, hệ thống do VNNIC vận hành.

• Đối tượng: tổ chức, cá nhân thiết lập trang thông tin điện tử dùng tên miền không phải .vn.
• Chi phí: miễn phí, khai báo trực tuyến.
• Nếu không thông báo: theo hỏi đáp của VNNIC, mức phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.
• Khi đổi thông tin chủ thể hoặc chuyển nhà cung cấp, cập nhật lại thông tin đã thông báo.

Thủ tục này độc lập với việc thông báo website thương mại điện tử với Bộ Công Thương. Website có chức năng đặt hàng trực tuyến cần làm cả hai; xem thủ tục thông báo website.

Vòng đời của một tên miền quốc tế

Tên miền không mua đứt mà thuê theo năm. Với các đuôi chung, vòng đời thường gồm các giai đoạn sau; số ngày cụ thể tùy đuôi và tùy nhà đăng ký, hãy đọc điều khoản của nơi bạn mua.

Tên miền đã có website chạy lâu năm thường bị các công cụ tự động săn ngay khi được thả. Mất tên miền theo cách này là mất luôn thứ hạng, liên kết và email đi kèm.

Chuyển tên miền quốc tế sang nhà cung cấp khác

• Mở khóa chuyển (transfer lock) ở nhà cung cấp hiện tại và lấy mã chuyển (auth code, EPP code).
• Tên miền vừa đăng ký mới hoặc vừa chuyển thường bị khóa chuyển nhà đăng ký trong một thời gian, phổ biến là 60 ngày.
• Với nhiều đuôi chung như .com, chuyển nhà đăng ký đồng thời gia hạn thêm một năm, số năm còn lại được giữ nguyên.
• Bản ghi DNS: nếu đang dùng nameserver của nhà cung cấp cũ, ghi lại toàn bộ bản ghi trước khi chuyển để website và email không gián đoạn. Cách đọc các bản ghi có trong bài domain và hosting khác nhau thế nào.
• Sau khi chuyển, cập nhật thông tin trên thongbaotenmien.vn nếu có thay đổi.

Thông tin chủ thể, WHOIS và chế độ ẩn thông tin

Thông tin đăng ký tên miền quốc tế được tra cứu qua dịch vụ đăng ký tên miền công khai (trước đây gọi chung là WHOIS, nay ICANN chuyển sang giao thức RDAP). Phần lớn nhà đăng ký ẩn thông tin cá nhân như số điện thoại, địa chỉ khi tra cứu công khai, nhưng chủ thể thật vẫn được lưu ở nhà đăng ký.

Ẩn thông tin không thay đổi ai là chủ tên miền. Điều quan trọng là tên chủ thể khai báo đúng, vì đó là căn cứ khi cần chứng minh quyền sở hữu hoặc giải quyết tranh chấp.

Bị người khác đăng ký tên miền trùng thương hiệu thì sao?

Tranh chấp tên miền chung quốc tế thường được giải quyết theo chính sách giải quyết tranh chấp thống nhất của ICANN (UDRP), qua các tổ chức như Trung tâm Trọng tài và Hòa giải của WIPO. Người khiếu nại phải chứng minh tên miền trùng hoặc gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của mình, người giữ không có quyền hay lợi ích chính đáng, và đăng ký, sử dụng với ý đồ xấu. Thủ tục có phí và cần nhãn hiệu đã đăng ký là căn cứ mạnh.

Cách phòng rẻ hơn nhiều: đăng ký tên chính ở cả .vn và .com, chuyển hướng tên phụ về tên chính, và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu sớm nếu thương hiệu là tài sản quan trọng.

Khi nào nên dùng tên miền quốc tế làm tên chính?

• Khách hàng ở nhiều nước, website đa ngôn ngữ, sản phẩm phần mềm hay dịch vụ trực tuyến bán ra nước ngoài.
• Tên thương hiệu ở .vn đã bị người khác giữ, còn .com trống.
• Thương hiệu đã gắn với .com từ trước, khách quen gõ địa chỉ đó.

Doanh nghiệp chỉ phục vụ khách trong nước vẫn dùng .com được, chỉ cần nhớ thủ tục thông báo. Muốn đăng ký đứng tên doanh nghiệp, làm thông báo tên miền quốc tế và kiểm tra tên miền hiện tại đang đứng tên ai, xem trang tên miền và hosting của Marketing SEO Top. Nếu tên bạn muốn đang có người rao bán, đọc bài tên miền premium trước khi trả giá.

Câu hỏi thường gặp