Blog, Tin tức tổng hợp
Các thương hiệu đặt tên cho AI thế nào: Rufus, Gemini, Siri, ChatGPT
Khi doanh nghiệp gắn một trợ lý AI vào website, Zalo hay ứng dụng, câu hỏi đầu tiên thường là “đặt tên nó là gì”. Các thương hiệu lớn đã trả lời câu hỏi này theo những cách rất khác nhau, và cả những cái tên thành công lẫn những cái tên bị chính người tạo ra chê đều có bài học dùng được.
Các thương hiệu đặt tên cho AI theo ba hướng: tên có câu chuyện riêng (Rufus của Amazon lấy tên chú chó corgi thời đầu công ty, Gemini của Google nghĩa là “song sinh”), tên người dễ gọi (Siri), và tên mô tả kỹ thuật (ChatGPT, bị chính CEO OpenAI gọi là “cái tên tệ”). Doanh nghiệp nhỏ nên chọn tên ngắn, gắn với thương hiệu mẹ, dễ đọc bằng tiếng Việt, đã kiểm tra trùng nhãn hiệu, và nói rõ với khách đây là trợ lý tự động.
Amazon và Rufus: tên lấy từ văn hóa công ty
Ngày 01/02/2024, Amazon công bố Rufus, trợ lý mua sắm dùng AI tạo sinh trong ứng dụng Amazon, thử nghiệm với một nhóm nhỏ khách hàng Mỹ trước khi mở cho toàn bộ người dùng Mỹ vào tháng 7/2024. Rufus trả lời câu hỏi về sản phẩm dựa trên danh mục hàng, đánh giá và phần hỏi đáp của khách.
Cái tên lấy từ một chú chó Welsh corgi của hai nhân viên đầu tiên của Amazon, thường được đưa đến văn phòng những năm công ty mới thành lập. Amazon kể rằng Rufus từng “tham gia” ra mắt một số trang web đầu tiên của công ty, và một tòa nhà ở trụ sở Seattle được đặt theo tên chú chó này.
Bài học: một cái tên có câu chuyện thật trong nội bộ cho thương hiệu thứ để kể mỗi lần ra mắt, và khó bị đối thủ sao chép. Điều kiện là câu chuyện phải có thật và có người kể lại được.
Google và Gemini: tên kể lại cách sản phẩm ra đời
Theo Google, dự án ban đầu có tên tạm là “Titan”. Jeff Dean, đồng trưởng nhóm kỹ thuật, không thích tên này và đề xuất “Gemini” trong một tài liệu chung của nhóm. Gemini trong tiếng Latin nghĩa là “song sinh”, ám chỉ hai đội Google Brain và DeepMind cùng làm một mô hình. Gemini cũng là tên chương trình không gian của NASA nối giữa Mercury và Apollo.
Bài học: tên tạm trong lúc phát triển thường không phải tên tốt để ra thị trường. Nên tách bước đặt tên thương mại thành một quyết định riêng, có tiêu chí, thay vì giữ lại tên dự án vì đã quen miệng.
Apple và Siri: một tên người dễ gọi bằng giọng nói
Siri ra đời trước khi Apple mua lại. Đồng sáng lập Dag Kittlaus kể ông định đặt tên Siri cho con gái, nhưng lại có con trai, nên dùng tên này cho công ty. Trong tiếng Na Uy, Siri được giải nghĩa là “người phụ nữ xinh đẹp dẫn bạn đến chiến thắng”.
Bài học: trợ lý dùng bằng giọng nói cần tên ngắn, ít âm tiết, phát âm giống nhau ở nhiều ngôn ngữ. Với sản phẩm tiếng Việt, hãy thử gọi tên đó thành tiếng trong câu thật: “…ơi, cho mình hỏi giá” có tự nhiên không.
OpenAI và ChatGPT: tên mô tả, phổ biến nhưng bị chê
ChatGPT được OpenAI ra mắt cuối năm 2022 dưới dạng bản xem trước để nghiên cứu, ghép từ “chat” và tên mô hình GPT. Trên podcast “What Now?” của Trevor Noah (12/2023), CEO Sam Altman nói đây là một cái tên tệ, nhưng có lẽ đã quá phổ biến để đổi. Hampton Bridwell, CEO công ty xây dựng thương hiệu Tenet Partners, nhận xét trên The Drum rằng chữ “chat” trong tên là giới hạn, vì sản phẩm làm được nhiều hơn trò chuyện.
Bài học: tên mô tả chức năng hiện tại sẽ chật khi sản phẩm lớn lên. Nhưng một sản phẩm đủ hữu ích vẫn có thể thành công với một cái tên không đẹp. Tên giúp người ta nhớ, không thay được giá trị sản phẩm.
Có nên thêm chữ “AI” vào tên?
Rất nhiều công ty thêm “AI” hoặc “.ai” vào tên. Cách này giải thích nhanh sản phẩm làm gì, nhưng các chuyên gia đặt tên được The Drum phỏng vấn cảnh báo hai vấn đề: thị trường bị bão hòa bởi những cái tên na ná nhau, khách khó phân biệt và khó nhớ; và khi AI trở thành thứ có sẵn trong mọi phần mềm, nhãn “AI” sẽ không còn tạo khác biệt.
| Hướng đặt tên | Ví dụ | Ưu điểm | Rủi ro |
|---|---|---|---|
| Tên có câu chuyện | Rufus, Gemini | Khác biệt, có thứ để kể | Cần giải thích; câu chuyện phải thật |
| Tên người, nhân cách hóa | Siri | Gần gũi, dễ gọi bằng giọng nói | Khách dễ tưởng đang nói chuyện với người thật |
| Tên mô tả kỹ thuật | ChatGPT | Rõ sản phẩm làm gì | Chật khi sản phẩm mở rộng, khó bảo hộ |
| Tên thương hiệu + AI | “[Tên công ty] AI” | Nhanh, không cần xây thương hiệu mới | Dễ lẫn với hàng trăm tên tương tự |
Những lỗi đặt tên trợ lý AI hay gặp ở doanh nghiệp Việt
- Tên tiếng Anh khó đọc với khách lớn tuổi. Khách không biết đọc thì cũng không nhắc lại được khi giới thiệu cho người khác.
- Tên trùng với một sản phẩm AI nổi tiếng hoặc biến thể của nó. Khách dễ tưởng bạn dùng công nghệ của hãng đó, và bạn mang rủi ro tranh chấp nhãn hiệu.
- Tên hứa quá mức, kiểu “chuyên gia”, “bác sĩ”, “luật sư” cho một chatbot. Khi trợ lý trả lời sai, cái tên làm lỗi nặng thêm và có thể gây hiểu nhầm về tư cách tư vấn.
- Đổi tên liên tục theo từng đợt khuyến mãi. Khách vừa quen một tên đã phải làm quen tên khác, mọi nhận diện tích lũy bị mất.
- Tên đẹp nhưng không có ai chịu trách nhiệm nội dung. Trợ lý trả lời giá cũ, chính sách cũ thì khách nhớ cái tên đó gắn với thông tin sai.
Áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ: đặt tên trợ lý AI trên website, Zalo
Doanh nghiệp vừa và nhỏ hiếm khi cần một thương hiệu AI riêng. Thường chỉ là chatbot tư vấn trên website, trợ lý trả lời tin nhắn Zalo OA hay fanpage. Một quy trình gọn:
- Quyết định trước tên có cần không. Nhiều khi “Trợ lý tư vấn của [tên công ty]” là đủ và rõ hơn một cái tên riêng.
- Nếu đặt tên riêng, gắn với thương hiệu mẹ về âm hoặc nghĩa, để khách nghe là biết của ai.
- Thử đọc to bằng tiếng Việt trong câu gọi thật, kiểm tra không ra nghĩa khác khi bỏ dấu hoặc đọc lái.
- Kiểm tra trùng: tra nhãn hiệu trên cơ sở dữ liệu của Cục Sở hữu trí tuệ, tra tên miền và tên tài khoản mạng xã hội. Nếu muốn có trang riêng cho sản phẩm, xem bài cách chọn tên miền.
- Nói rõ đây là trợ lý tự động ở lời chào đầu tiên, kèm cách gặp nhân viên thật. Đặt tên người rồi để khách tưởng đang chat với nhân viên là cách làm mất lòng tin nhanh nhất khi trợ lý trả lời sai.
- Viết sẵn giọng điệu cho cái tên: xưng hô thế nào, trả lời dài hay ngắn, khi nào chuyển cho người. Kịch bản này quan trọng hơn cái tên; nếu cần người viết, xem dịch vụ viết kịch bản.
Tên hay đến đâu thì trợ lý vẫn chỉ tốt bằng dữ liệu nó được cung cấp. Hãy bảo đảm trang dịch vụ, bảng giá, chính sách trên website đầy đủ và đúng, vì đó là nguồn để trợ lý trả lời. Nếu website còn thiếu những trang này, trang thiết kế website chuyên nghiệp mô tả cấu trúc nên có; còn khi muốn có người trực tin nhắn cùng trợ lý tự động, xem dịch vụ chăm sóc khách hàng thuê ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trợ lý AI của Amazon tên là Rufus?
Rufus là tên một chú chó Welsh corgi của hai nhân viên đầu tiên của Amazon, thường có mặt ở văn phòng thời công ty mới thành lập. Amazon dùng tên này để gắn trợ lý mua sắm với văn hóa nội bộ và lịch sử công ty. Một tòa nhà ở trụ sở Seattle cũng mang tên chú chó.
Gemini của Google có nghĩa là gì?
Gemini là tiếng Latin của “song sinh”, ám chỉ hai đội Google Brain và DeepMind cùng phát triển mô hình. Tên này cũng gợi đến chương trình không gian Gemini của NASA. Trước đó dự án dùng tên tạm là Titan.
Chatbot trên website có nên đặt tên người không?
Có thể, nếu lời chào nói rõ đây là trợ lý tự động và có cách chuyển sang nhân viên. Tên người giúp cuộc trò chuyện tự nhiên hơn, nhưng gây cảm giác bị lừa nếu khách tưởng đang nói chuyện với người thật. Tên gắn với thương hiệu thường an toàn hơn.
Có cần đăng ký nhãn hiệu cho tên chatbot không?
Không bắt buộc với chatbot dùng nội bộ trên website của bạn. Nếu tên đó được dùng như một sản phẩm, xuất hiện trên quảng cáo, bao bì hoặc bán cho khách khác, nên tra cứu và cân nhắc đăng ký để tránh tranh chấp. Ít nhất hãy tra trùng trước khi công bố.
Có nên dùng AI để gợi ý tên cho sản phẩm không?
Có thể dùng để có nhiều phương án nhanh, nhưng không nên lấy nguyên kết quả. Công cụ AI dễ đưa ra những tên na ná nhau và không tự kiểm tra trùng nhãn hiệu, tên miền. Hãy dùng danh sách gợi ý làm điểm xuất phát, rồi lọc bằng các tiêu chí đọc, nhớ, kiểm tra trùng như trên.
Cần người làm giúp phần này?
Mô tả ngắn nhu cầu hoặc gửi link website. Chúng tôi phản hồi bằng đánh giá cụ thể trước khi báo giá.
